Agnieszka Markuszewska

20221219_133324

Doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Edytorstwa i Literatury Polskiej (Wydział Humanistyczny UMK), członkini Pracowni Edytorstwa Naukowego i Praktycznego UMK. Współzałożycielka i redaktor naczelna ogólnopolskiego czasopisma naukowego „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” (w latach 2011–2017 sekretarz czasopisma). Stypendystka Société Historique et Littéraire Polonaise (Stypendium im. Stanisława Lama, 2016), Fundacji Lanckorońskich (2021) oraz Wydziału Filologicznego UMK (2017, 2018, „grant dla młodych naukowców”). Laureatka Miniatury (NCN, 2024) i konkursu IDUB Debiuty UMK „Inicjatywa Doskonałości”. Od 2021 roku pełni funkcję opiekunki naukowej Studenckiego Koła Edytorskiego „Wyjustowani”. Napisała rozprawę doktorską poświęconą młodzieńczej korespondencji Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a (rozprawa obroniona w 2016 roku). W ramach nowej edycji dzieł Zygmunta Krasińskiego opracowała tomy: Małe formy narracyjne (redakcja naukowa razem z D. Kulczycką), Proza poetycka (vol. 1–3) i Aparat krytyczny (redakcja naukowa razem z M. Strzyżewskim). Przygotowała również dwutomowe wydanie listów autora Nie-Boskiej komedii do Henryka Reeve’a Romantyczne współpoetyzowanie. Wybór listów Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a (Toruń 2018). W grancie ministerialnym „Dzieła zebrane Zygmunta Krasińskiego. Nowe wydanie krytyczne” ( nr 11H 11 008580, NPRH, za lata 2012–2016) pełniła funkcję sekretarza. Prowadzi zajęcia w ramach specjalności edytorsko-wydawniczej (I i II stopień) oraz na Studiach Podyplomowych w zakresie Redakcyjno-Wydawniczym UMK. W latach 2008–2024 współpracowała z Wydawnictwem Naukowym UMK jako redaktor-koordynator ds. projektów zewnętrznych. Organizowała i koordynowała m.in. prace redakcyjne nad prestiżową serią wydawniczą Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej „Monografie FNP” i „Res Humanae”, nadzorowała praktyki i staże studenckie. Zajmuje się również redakcją książek (ponad 600 zredagowanych książek naukowych i popularnonaukowych). Prywatnie: jeździ rowerem po wszystkich zakątkach Torunia, pije dużo kawy, namiętnie ogląda (i kupuje!) albumy malarskie, filmy Federica Felliniego i François Truffaut.

Kontakt: amarkusz@umk.pl

ORCID ID: 0000-0003-2511-4867

Zainteresowania badawcze

polska i europejska literatura dziewiętnastowieczna
romantyczna proza poetycka i geografia literacka
nowoczesne sposoby badania epistolografii (zwłaszcza XIX wieku)
związki literatury i malarstwa
edytorstwo dzieł literackich, historia książki i typografii
estetyka współczesnej publikacji.

Monografie

Poetyckie światy romantyków. O młodzieńczej korespondencji Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a, Toruń 2017, ss. 598.

Opracowania edytorskie:

M. i K. Mochnaccy, Listy emigracyjne do rodziców (z dołączeniem listów Michała Podczaszyńskiego). 1832–1834, wstęp, komentarz rzeczowy, biogramy M. Strzyżewski, opracowanie edytorskie A. Markuszewska, Toruń 2025, ss. 727.
W. Irving, Księga szkiców pana Geoffreya Crayona, wstęp i przekład z języka angielskiego A. Markuszewska i M. Strzyżewski, współpraca L. Jasiński, objaśnienia A. Markuszewska, Toruń 2024.
Z. Krasiński, Oeuvres en français. Prose poétique suivi de Écrits politiques et critiques, édition critique par Mirosław Strzyżewski, Joanna Pietrzak-Thébault et Agnieszka Markuszewska, Paris 2021, Classiques Garnier, Bibliothèque du XIXe siècle, ss. 551.
Romantyczne współpoetyzowanie. Wybór listów Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a, t. 1, wybór, wstęp i opracowanie edytorskie A. Markuszewska, Toruń 2018, s. 506.
Romantyczne współpoetyzowanie. Wybór listów Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a, t. 2, wybór, wstęp i opracowanie edytorskie A. Markuszewska, Toruń 2018, s. 430.
Z. Krasiński, Proza poetycka, vol. 1, opracowanie edytorskie A. Markuszewska, tłumaczenie z języka francuskiego J. Pietrzak-Thébault, Toruń 2017, s. 412.
Z. Krasiński, Proza poetycka, vol. 2, opracowanie edytorskie A. Markuszewska, tłumaczenie z języka francuskiego J. Pietrzak-Thébault, Toruń 2017, s. 372.
Z. Krasiński, Proza poetycka, vol. 3, opracowanie edytorskie A. Markuszewska, tłumaczenie z języka francuskiego J. Pietrzak-Thébault, Toruń 2017, s. 532.
Z. Krasiński, Małe formy narracyjne, wstęp i redakcja naukowa D. Kulczycka i A. Markuszewska, współpraca edytorska B. Linsztet, M. Lutomierski, M. Sokulski, Toruń 2017, s. 497.
Aparat krytyczny, redakcja naukowa A. Markuszewska i M. Strzyżewski, Toruń 2017, s. 525.

Ważniejsze prace w przygotowaniu i projekty badawcze:

„Auto/bio/geografie. Geografia literacka Zygmunta Krasińskiego” – NCN, Miniatura 7.
„Poetry Without Borders. Romantic Poetical Prose in a New Comparative Perspective (Polish, English and French literature)”, projekt badawczy realizowany w ramach programu „Inicjatywa Doskonałości (Uczelnia Badawcza) – Debiuty”.
„Romantyczna geografia Krasińskiego – Rzym i Neapol” (w ramach Stypendium Fundacji Lanckorońskich na 2022 rok).

Redakcja merytoryczna książek i czasopism:

„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2025, nr 2 (28): Jak dziś wydawać klasyków literatury? (do XIX wieku), red. A. Markuszewska
„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2023, nr 2 (24): Edycje romantyków – interpretacje romantyzmu, red. A. Markuszewska i M. Strzyżewski
Zygmunt Krasiński w Europie. Rekonesans, red. A. Markuszewska i M. Strzyżewski, Toruń 2022.
„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2019, nr 1 (15): Intymistyka a edytorstwo. Do XIX wieku, red. A. Markuszewska.
Zygmunt Krasiński. Życie czy literatura?, red. A. Markuszewska, Toruń 2019.
Zygmunt Krasiński. Światy poetyckie i artystowskie, red. A. Markuszewska, Toruń 2014.
„Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2012, nr 1 (2): Dziewiętnastowieczni edytorzy i wydawcy, red. A. Markuszewska.

Artykuły w książkach zbiorowych i czasopismach:

Zygmunt Krasiński w kręgu inspiracji Washingtonem Irvingiem, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2025, R. XVIII (LX), s. 65–79.
Vaincre le désespoir. Les micro-narrations épistolaires des frères Mochnacki, w: De l’espoir à la déception. Émotions de la Grande Émigration, rédacteur scientifique I. H. Pugacewicz, Paryż–Kielce 2025, s. 39–47.
Zygmunt Krasiński i romantyczna proza poetycka. Kontekst polski i europejski, w: Genologie romantyczne. W dwusetną rocznicę narodzin polskiego romantyzmu, red. E. Hoffmann-Piotrowska i O. Krysowski, Warszawa 2025, s. 53–83.
Listy braci Mochnackich – losy wydawnicze, w: M. i K. Mochnaccy, Listy emigracyjne do rodziców (z dołączeniem listów Michała Podczaszyńskiego). 1832–1834, wstęp, komentarz rzeczowy, biogramy M. Strzyżewski, opracowanie edytorskie A. Markuszewska, Toruń 2025, s. 27–47.
Chopina „ja” epistolarne – rozpoznania, w: Chopin (nie)wysłowiony. Wokół listów Chopina…, pod red. E. Hoffmann-Piotrowskiej, K. Stępień-Kutery i U. Kowalczuk, Warszawa 2024, s. 79–103.
Chopin’s epistolary ‘I’: a reconnaissance, w: Chopin (not) Rendered. On Chopin’s Letters…, ed. K. Stępień-Kutera, E. Hoffmann-Piotrowska, U. Kowalczuk, Warszawa 2024, s. 77–101.
Goszczyński Seweryn, hasło w: Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918. Hasła osobowe, t. 1, pod red. T. Kostkiewiczowej, G. Borkowskiej i M. Rudkowskiej, Toruń–Warszawa 2024, s. 552–561.
W poszukiwaniu osobliwości. Peregrynacje Amerykanina po romantycznej Anglii [razem z M. Strzyżewskim], w: W. Irving, Księga szkiców pana Geoffreya Crayona, wstęp i przekład z języka angielskiego A. Markuszewska i M. Strzyżewski, współpraca L. Jasiński, objaśnienia A. Markuszewska, Toruń 2024, s. 5–27.
Lieu d’intimité – lieu d’imagination. Géographie littéraire de Zygmunt Krasiński, „Studia Romanica Posnaniensia” 2023, nr 1 (50), s. 119–132, https://doi.org/10.14746/strop.2023.50.1.9.
L’œuvre française de Zygmunt Krasiński – histoire des textes, w: Z. Krasiński, Oeuvres en français. Prose poétique suivi de Écrits politiques et critiques, édition critique par Mirosław Strzyżewski, Joanna Pietrzak-Thébault et Agnieszka Markuszewska, Paris 2021, s. 26–38.
Mochnacki na nowo odkrywany. Dwa nieznane rękopisy listów, „Pamiętnik Literacki” 2020, z. 3, s. 101–117.
Tekst literacki czy poufne wyznanie? Krasińskiego młodzieńcze autofikcje, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie” 2019, nr 1 (15): Intymistyka a edytorstwo. Do XIX wieku, red. A. Markuszewska, s. 55–62.
Krasińskiego impresje podróżne z wędrówek po Alpach (uporządkowania tekstowe), w: Zygmunt Krasiński. Życie czy literatura?, pod red. A. Markuszewskiej, Toruń 2019, s. 209–241.
Henry Reeve, Adam Mickiewicz i jego poezja, przełożyła i artykułem wstępnym opatrzyła A. Markuszewska, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza” 2016, R. 9, s. 571–594.
List jako dyskurs krytycznoliteracki, hasło w: Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918. Terminy – pojęcia – zjawiska – przekroje, t. 1: A–M, pod red. J. Bachórza, G. Borkowskiej, T. Kostkiewiczowej, M. Rudkowskiej i M. Strzyżewskiego, Toruń–Warszawa 2016, s. 669–682.
Światy poetyckie Zygmunta Krasińskiego i Henryka Reeve’a, w: Zygmunt Krasiński. „Varia” tekstowe i tekstologiczne, pod red. M. Strzyżewskiego, Toruń 2016, s. 173–202.
Piękno w listach Juliusza Słowackiego do matki, w: Piękno Juliusza Słowackiego, t. 3: Metamorphosis, pod red. J. Ławskiego, A. Janickiej i Ł. Zabielskiego, Białystok 2014–2015, s. 147–156.
„Listy literackie” Zygmunta Krasińskiego – główne założenia edycji w wyborze, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (6): Zygmunt Krasiński – edycje i interpretacje, red. M. Strzyżewski, Toruń 2014, s. 45–53.
Epistolarna świadomość Zygmunta Krasińskiego. Listy młodzieńcze do Henryka Reeve’a, w: Zygmunt Krasiński. Dylematy egzystencji – problemy biografii, red. M. Bizior-Dombrowska, Toruń 2014, s. 131–153.
Odkrywanie Słowackiego, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (4): Dziewiętnastowieczny rynek wydawniczy, red. M. Lutomierski, Toruń 2013, s. 127–130.
Dyskurs krytycznoliteracki romantyków w listach – zarys problematyki, w: Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej (do XIX wieku), t. 3, red. P. Borek, M. Olma, Kraków 2013, s. 341–354.
„Gwiazda” Zygmunta Krasińskiego – dzieje tekstu, opracowanie tekstologiczne A. Markuszewska, z języka francuskiego przełożyła J. Pietrzak-Thebault, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 2 (3): Autografy i edycje. Wokół tekstów Zygmunta Krasińskiego, red. M. Strzyżewski, Toruń 2012, s. 89–107.
Listy Zygmunta Krasińskiego do Henryka Reeve’a – problemy tekstologiczne, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 2 (3): Autografy i edycje. Wokół tekstów Zygmunta Krasińskiego, red. M. Strzyżewski, Toruń 2012, s. 47–54.
„…my żywi godniejszymi jesteśmy pożałowania…” Nieznany list Maurycego Mochnackiego do ojca z 14 października 1833 roku, oprac. M. Strzyżewski, A. Markuszewska, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (2): Dziewiętnastowieczni edytorzy i wydawcy, red. A. Markuszewska, Toruń 2012, s. 93–98.
Leopold Méyet jako edytor i wydawca listów romantyków, „Sztuka Edycji. Studia Tekstologiczne i Edytorskie”, nr 1 (2): Dziewiętnastowieczni edytorzy i wydawcy, red. A. Markuszewska, Toruń 2012, s. 41–47.
Wobec nieskończoności. Romantyczna ikonografia, wstęp i opracowanie materiału ikonograficznego, w: M. Strzyżewski, Romantyczna nieskończoność. Studium identyfikacji pojęcia, Toruń 2010, s. 269–289.
Jak czytać korespondencję Elizy z Branickich Krasińskiej, w: Epistolografia w dawnej Rzeczypospolitej (do XIX wieku), t. 2, red. P. Borek, M. Olma, Kraków 2011, s. 173–182.
Metafizyka integracji. Elizy z Branickich Krasińskiej poszukiwanie tożsamości, „Wiek XIX. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza”, Warszawa 2010, s. 64–79.
Czym nie jest, a czym być powinna edycja korespondencji Elizy z Branickich Krasińskiej, w: Rozmaitości warsztatowe, red. M. Strzyżewski, M. Lutomierski, J. Zyśk, Toruń 2010, s. 85–99.
Ingerencje w pierwodruk edycji listów Kamila i Maurycego Mochnackich, w: Z warsztatu edytora dzieł romantyków, red. M. Bizior-Dombrowska, M. Lutomierski, Toruń 200
Mickiewicza „kobiety-anioły”, w: Mój Mickiewicz, red. E. Dryglas et al., Toruń 2006.

Doświadczenie dydaktyczne:

W latach 2008–2023 prowadzenie zajęć na Wydziale Humanistycznym (dawniej: Filologicznym) i Wydziale Sztuk Pięknych UMK (specjalność edytorsko-wydawnicza, specjalizacja edytorstwo mediów elektronicznych, specjalizacja krytyka artystyczna, Studia Podyplomowe w zakresie Redakcyjno-Wydawniczym):